سیبیتا

چگونه خود را از نظر روانشناختی برای یک رژیم موفق آماده کنیم؟

اگر به یاد داشته باشید در مقاله قبلی، “چرا رژیم گیرندگان شکست می‌خورند؟" ، گفتیم که مهم ترین عاملی که در شما انگیزه ایجاد می‌کند، “هدف" است و برای آن که هدف، انگیزه و اراده کافی را در شما ایجاد کند، باید درونی و جذاب باشد. در این نوشتار سعی خواهم کرد نکاتی مهم و کاربردی را در خصوص ایجاد آمادگی روانشناختی برای رژیم گرفتن، بیان کنم.

کاهش وزن یا تغییر عادت؟
پیش از هر چیز لازم به یادآوری است که اضافه وزن یا چاقی شما حاصل یک سبک زندگی ناسالم است. بنابراین تا وقتی که سبک زندگی شما تغییر نکند، نمی‌توانید امیدوار باشید که کاهش وزن موفقی داشته باشید. در این صورت حتی اگر به هر وسیله‌ای (انواع رژیم‌های غذایی، داروهای مجاز و غیرمجاز، ورزش‌های شدید، جراحی، دوختن فک و…) وزن خود را کاهش دهید، بعد از قطع استفاده از آن راهکار دوباره به وزن اولیه و حتی بیش از آن برخواهید گشت. وجود افراد بیشماری که رژیم‌های یویویی دارند (یعنی مدام وزنشان بالا و پایین می‌رود) موید همین موضوع است. پس اگر برای کاهش وزن خود اقدام می‌کنید از همان اول به خود بگویید که قصد دارید عادات نامطلوب و غیرسالم خود را در ارتباط با تغذیه تغییر دهید.

تغییر هزینه دارد
هیچ تغییری بدون هزینه امکان‌پذیر نیست. منظورم از هزینه، تنها پول یا وقت و انرژی که صرف می‌کنید نیست. بلکه مهم‌تر از آن، چیزهایی است که باید از دست بدهید. برای آن که هزینه کار خود را بسنجید از خود سوال کنید : “اگر به وزن نرمال برسم چقدر خوشحال خواهم شد؟" عددی را از صفر تا ۱۰ انتخاب کنید. حال دوباره از خود بپرسید : “اگر به وزن نرمال برسم چقدر ناراحت خواهم شد؟" ممکن است بگویید این چه سوالی است. معلوم است که هیچی. اما اگر بیشتر دقت کنید می بینید که رسیدن به وزن نرمال یعنی چشم‌پوشی کردن از برخی تفریحاتی که دارید (مثلا پیتزا خوردن با دوستان) یا از دست دادن بعضی چیزهایی که شما را شاد می‌کند (مثل خوردن شیرینی فراوان در مجلس عروسی) یا عادت‌هایی که به آن خو کرده‌اید (مثل صبح دیر از خواب بیدار شدن). پس می‌بینید که هر خوشحالی با ناراحتی همراه است. حال به ناراحتی خود نیز نمره‌ای بین صفر تا ۱۰ بدهید. اگر نمره خوشحالی از نمره ناراحتی کمتر یا با آن مساوی باشد، انگیزه شما کم می‌شود. هر چقدر نمره ناراحتی شما بیشتر باشد، هزینه روانی که برای رسیدن به وزن نرمال می‌پردازید بیشتر است. خوب، حالا اگر انتخاب این هدف به خاطر خوشایند دیگران بوده باشد، مسلما دچار تردید خواهید شد.

تغییر تدریجی است
هیچ تغییری یکباره و سریع اتفاق نمی‌افتد. به طبیعت اطرافتان نگاه کنید. همه چیز در یک فرایند تدریجی اتفاق می‌افتد. نمی‌توانید انتظار داشته باشید عادت‌هایی را که در طول سال‌های متمادی در خود ایجاد کرده‌اید، یکباره از بین ببرید. پس صبور باشید.

رازدار باشید
برای آن که بتوانید هدف خود را درونی کنید، بهتر است نگاهی دوباره به لیستی که قبلا تهیه کرده‌اید (گام اول در مقاله قبلی) بیاندازید. آن دلایلی را که به خاطر دیگران است حذف کنید و دلایلی را که صرفا به خاطر خود شما است نگه دارید. مسلما اگر کمی بیشتر فکر کنید دلایل شخصی بیشتری را خواهید یافت. مشاور یا روانشناس کلینیک نیز می‌تواند شما را در این راه یاری دهد. برای روشن شدن موضوع، تصور کنید در جزیره‌ای خالی از سکنه زندگی می‌کنید. آیا باز هم می‌خواهید وزن نرمال داشته باشید؟ پیشنهاد می‌کنم در خصوص رژیم غذایی‌تان با کسی صحبت نکنید و این هدف را همچون رازی با خود نگه دارید. منظورم این نیست که اگر کسی متوجه شد انکار کنید، اما حداقل شما آن را برای دیگران بازگو نکنید. این کار هدف شما را درونی می‌کند و انگیزه‌تان را افزایش می‌دهد. به قول مولانا:
“گورخانه راز تو چون دل شود
آن مرادت زودتر حاصل شود
گفت پیغمبر که هرکه سِر نهفت
زود گردد با مراد خویش جُفت"

مقایسه ممنوع!
شما منحصر به فرد هستید و با هیچ کس دیگر شبیه نیستید. پس خود را مقایسه نکنید. این که چقدر در ماه وزن کم کنید و این که چربی که از دست می‌دهید بیشتر از کدام قسمت‌های بدن باشد، دست شما نیست. این را ژنتیک شما تعریف می‌کند و شما نمی‌توانید با طبیعت دربیافتید. به جای آن سعی کنید با آن کنار بیایید. خودتان را با خودتان بسنجید.

هدفتان را جذاب کنید
ممکن است با خود بگویید: “مگر می‌شود رژیم گرفتن هم جذاب باشد؟" برای روشن شدن موضوع در نظر بگیرید که ناچار هستید امشب تا دیر وقت مطالعه کنید و صبح زود هم سر جلسه امتحان حضور پیدا کنید. این که نتوانید شب را به اندازه کافی استراحت کنید، جذاب است یا نه؟ مسلما خواهید گفت اصلا جذاب نیست و من نیز با شما موافقم. اما در نظر بگیرید که ناچار هستید امشب تا دیر وقت بیدار بمانید تا چمدان‌هایتان را ببندید و صبح ساعت ۳ هم باید در فرودگاه حضور پیدا کنید تا به یک سفر تفریحی که مدت ها انتظارش را می‌کشیده اید، بروید. این کار جذاب است؟ قطعا پاسخ مثبت است. می‌بینید که کم‌خوابی به خودی خود نه جذاب است و نه سخت. مهم این است که ما برای چه بیدار می‌مانیم. بر همین قیاس، رژیم گرفتن هم به خودی خود نه جذاب است و نه سخت و طاقت‌فرسا. مهم این است که شما چه معنایی به این محدودیت‌ها می دهید. اگر در تمام مدت رژیم‌درمانی، چشم شما به عقربه ترازو دوخته باشد و منتظر این باشید که زودتر از “شر این رژیم لعنتی" خلاص شوید، مسلما کاری سخت است. اگر فکر کنید که همه این “بدبختی‌ها" به خاطر ریشخندهای اطرافیان و نگاه‌های نیش‌آلود و متلک‌های دیگران است، کاری طاقت‌فرسا در پیش دارید. اما اگر معنای دیگری به آن بدهید شاید این کار، خوشایند باشد. به عنوان مثال می‌توانید در نظر بگیرید که به کلینیک تغذیه می روید تا “مهارت‌های تغذیه سالم" را بیاموزید. مهارت‌آموزی فعالیتی لذت‌بخش است که می‌تواند انگیزه ما را افزایش دهد. مگر نه این است که اضافه وزن حاصل سبک زندگی ناسالم (که یکی از اجزای آن بدخوری است) می‌باشد؟ خوب پس گام اول آموختن مهارت تغذیه صحیح است. درست مثل آموختن مهارت رانندگی است. شما به آموزشگاه رانندگی می‌روید تا این مهارت را بیاموزید. در جلسات تمرینی، مربی خطاهای شما را به شما گوشزد می‌کند تا این که به مرور تسلط کافی پیدا کنید. در نهایت آزمون مهارت می‌دهید و موفق می‌شوید گواهینامه رانندگی دریافت کنید. مشاور تغذیه نیز همچون مربی رانندگی، به شما کمک می‌کند خطاهای خود را اصلاح کنید و شیوه تغذیه صحیح را بیاموزید و در پایان شما در تغذیه سالم ماهر می شوید. حال این سوال مطرح می شود که آیا بعد از اینکه گواهینامه تغذیه سالم را گرفتید می خواهید آن را در کمد بگذارید یا این که می خواهید از این مهارت خود در زندگی بهره ببرید؟ اگر به این فکر می کنید که زودتر دوره رژیم را تمام کنید و بعد دوباره به سراغ عادت‌های قبلی خورد و خوراک خود بروید، شما مثل کسی هستید که گواهینامه رانندگی‌اش را گرفته اما آن را در کمد منزل می‌گذارد و از مهارتی که کسب کرده است، در زندگی استفاده نمی‌کند.

گاهی خیالبافی کنید
تکنیک دیگری که می‌توانید برای ایجاد جذابیت در هدف از آن بهره ببرید، خیالبافی است. گاهی خود را در وضعیتی تصور کنید که به وزن مناسب خود رسیده‌اید. چه کارهایی را می‌توانید انجام دهید که الان از انجام دادن آنها ناتوانید: می توانم فلان لباس را بپوشم، می‌توانم بدون نفس نفس زدن از پله ها بالا بروم، می‌توانم با دوستانم به کوه بروم و… البته مراقب باشید این خیالبافی‌ها بیش از حد نباشد و شما را از تلاش واقعی برای رسیدن به هدف بازندارد.

اول چاله را بکَنید، بعد منار را بدزدید!
رژیم گرفتن یعنی چشم‌پوشی از خوش‌گذرانی با خوراکی‌ها. شاید شما پیش از این عادت داشته‌اید با خوردن خوراکی‌های خوشمزه، خوش بگذرانید (به خصوص بعد از یک روز خسته‌کننده، بعد از جر و بحث با رئیس در محل کار، وقتی کسل و بی‌حوصله هستید). برای این کار نقشه می‌کشیده‌اید (برم بستنی شکلاتی بخرم) و سپس وقتی را به تهیه مقدمات سور و سات اختصاص می‌داده اید. بعد از آن وقتی را به عملی کردن نقشه و خوش‌گذرانی با خوراکی‌ها صرف می‌کرده‌اید (جلوی تلویزیون بنشینم و در حالی که سریال مورد علاقه‌ام را نگاه می‌کنم، بستنی شکلاتی بخورم). اما از وقتی رژیم‌تان را شروع می‌کنید، قرار می‌شود که از این کارها چشم‌پوشی کنید. خوب سوال اینجا است که این وقت آزاد شده را با چه چیزی می‌خواهید پر کنید و آن انرژی روانی را که قرار است صرف این کار نشود، در کجا می‌خواهید سرمایه‌گذاری کنید؟ اگر برای آن نقشه‌ای نداشته باشید، این انرژی در سیستم روانی شما سرگردان می‌ماند و در نهایت شروع به وسوسه شما می‌کند. پس بهتر است پیش از آن که این عادت‌ها را کنار بگذارید، فکری به حال جانشین آنها بکنید. یکی از بهترین فعالیت‌هایی که می تواند جایگزین مناسبی باشد، ورزش های شاد و نشاط آور است. منظورم ورزشی نیست که به قصد صرف کالری انجام دهید. بلکه ورزشی است که برای انجام دادن آن شوق داشته باشید و با لذت به انجام آن مبادرت ورزید.

هر چقدر بتوانید با اجرای این تکنیک ها هدف‌تان را درونی‌تر و جذاب‌تر کنید، انگیزه و اراده شما برای رعایت رژیم غذایی و به پایان رساندن کار بیشتر خواهد شد.

نویسنده: مسعود مقدس‌زاده | روانشناس همکار سیبیتا

دانلود راهنمای کامل برنامه کاهش وزن سیبیتا

برنامه حضوریبرای تعیین وقت مراجعه حضوری با ما تماس بگیرید. ۶۶۵۲۲۷۳۵ - ۶۶۵۲۲۷۳۴ قبل از ثبت نام در برنامه، مشاور سیبیتا به سوالات شما پاسخ می‌دهد. برنامه غیرحضوری کاهش وزناگر امکان مراجعه حضوری ندارید، چه در تهران هستید و چه در نقاط دیگر ایران، می‌توانید از برنامه غیرحضوری سیبیتا با امکانات کامل و متنوع آن استفاده کنید. برای آشنایی با برنامه غیرحضوری سیبیتا کلیک کنید